Η υπόθεση «Pfizergate» εξακολουθεί να σκιάζει την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας έρευνας που αφορά συμβάσεις εμβολίων αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Παρά το πέρασμα των χρόνων, τα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, τα επίμαχα γραπτά μηνύματα δεν έχουν εντοπιστεί και η επικεφαλής της Κομισιόν δεν έχει ακόμη καταθέσει αυτοπροσώπως στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Μια υπόθεση που ξεκίνησε ως ζήτημα διαφάνειας εξελίσσεται σε σοβαρή δοκιμασία για την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών θεσμών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, οι ερευνητές της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) εξακολουθούν να εξετάζουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες η Ursula von der Leyen διαπραγματεύτηκε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Pfizer, Albert Bourla, την προμήθεια έως και 1,8 δισεκατομμυρίων δόσεων εμβολίων κατά της COVID-19.
Η εκτιμώμενη αξία της συμφωνίας έφτανε τα 35 δισεκατομμύρια ευρώ, ένα τεράστιο ποσό ευρωπαϊκών πόρων, για τη διαχείριση του οποίου εξακολουθούν να ζητούνται σαφείς απαντήσεις.Στο επίκεντρο του σκανδάλου βρίσκονται τα περιβόητα γραπτά μηνύματα που αντάλλαξαν η von der Leyen και ο Albert Bourla κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Παρότι αφορούσαν μια συμφωνία με τεράστιες οικονομικές και πολιτικές προεκτάσεις, το περιεχόμενό τους δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε ότι δεν διαθέτει τα συγκεκριμένα μηνύματα, χωρίς όμως να καταφέρει να δώσει πειστικές εξηγήσεις για την τύχη τους. Το ερώτημα παραμένει: πώς είναι δυνατόν επικοινωνίες που συνδέονται με μια συμφωνία δισεκατομμυρίων ευρώ να μην μπορούν να εντοπιστούν;
Η δικαστική εξέλιξη του Μαΐου του 2025 αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα για την Κομισιόν. Το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε την απόφαση άρνησης πρόσβασης στα μηνύματα, κρίνοντας ανεπαρκείς τις εξηγήσεις που δόθηκαν για την εξαφάνισή τους. Οι δικαστές επισήμαναν ότι η Επιτροπή δεν είχε αποσαφηνίσει εάν τα μηνύματα διαγράφηκαν, εάν χάθηκαν λόγω αλλαγής τηλεφωνικής συσκευής ή εάν υπήρξε κάποιος άλλος λόγος για τον οποίο δεν μπορούσαν να ανακτηθούν. Η απόφαση δεν απέδειξε ποινική παρανομία, ανέδειξε όμως ένα σοβαρό πρόβλημα διαφάνειας στον πυρήνα της ευρωπαϊκής εξουσίας.
Το 2024, η έρευνα πέρασε από τις βελγικές δικαστικές αρχές στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία εξετάζει καταγγελίες που σχετίζονται με πιθανή διαφθορά, σύγκρουση συμφερόντων, παρέμβαση στην άσκηση δημόσιων καθηκόντων και καταστροφή ηλεκτρονικής αλληλογραφίας.
Οι καταγγελίες Kovesi
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν οι δηλώσεις της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Laura Kövesi, η οποία κατήγγειλε ότι ορισμένοι πολιτικοί συμπεριφέρονται σαν να βρίσκονται υπεράνω του νόμου και αγνοούν τις κλήσεις των εισαγγελικών αρχών. Αν και δεν επιβεβαίωσε ότι αναφερόταν προσωπικά στην Ursula von der Leyen, οι δηλώσεις της αναζωπύρωσαν τη συζήτηση για το κατά πόσο οι ισχυρότεροι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπόκεινται στον ίδιο έλεγχο με τους υπόλοιπους πολίτες.
Το οικονομικό σκέλος της συμφωνίας είναι εξίσου κρίσιμο. Οι συμβάσεις υπογράφηκαν εν μέσω πανδημίας, υπό συνθήκες μεγάλης αβεβαιότητας, όταν οι κυβερνήσεις επιδίωκαν να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες εμβολίων. Ωστόσο, η μετέπειτα συσσώρευση πλεοναζόντων αποθεμάτων σε ευρωπαϊκές χώρες έφερε ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα του οικονομικού σχεδιασμού. Το γεγονός ότι οι αποφάσεις ελήφθησαν σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης δεν αναιρεί την υποχρέωση λογοδοσίας για τη διαχείριση δημόσιου χρήματος.
Βεβαίως, η έρευνα για τις συμβάσεις δεν αποτελεί απόδειξη ότι τα εμβόλια της Pfizer ήταν αναποτελεσματικά ή επικίνδυνα. Η επιστημονική αξιολόγηση των εμβολίων είναι διαφορετικό ζήτημα από τη νομιμότητα, τη διαφάνεια και την οικονομική διαχείριση των συμφωνιών προμήθειας. Η σύγχυση ανάμεσα στα δύο δεν βοηθά στη διαλεύκανση της υπόθεσης.
Πέντε χρόνια μετά τις επίμαχες διαπραγματεύσεις, το «Pfizergate» παραμένει μια ανοιχτή πληγή για την εικόνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Ursula von der Leyen δεν έχει κριθεί ένοχη για οποιοδήποτε αδίκημα που συνδέεται με την υπόθεση, όμως η απουσία των μηνυμάτων και οι εκκρεμότητες της έρευνας δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ασήμαντες λεπτομέρειες. Όταν διακυβεύονται δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, η διαφάνεια δεν είναι προαιρετική και η πολιτική ισχύς δεν μπορεί να αποτελεί υποκατάστατο της λογοδοσίας. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι απλό: θα δοθούν τελικά πλήρεις απαντήσεις για τη συμφωνία με την Pfizer ή η υπόθεση θα συνεχίσει να συνοδεύει την ευρωπαϊκή ηγεσία ως σύμβολο θεσμικής αδιαφάνειας;
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών